Rulman aşınması arıza meydana gelmeden nasıl tespit edilir
Bir rulman, genellikle önce belirtiler göstermeden arızalanmaz. Normalden daha sıcak çalışan bir pompa, yeni bir uğultu çıkaran motor veya titreşim seviyeleri yükselen bir dişli kutusu, plansız bir duruşa dönüşmeden önce ele alınması gereken bir soruna işaret edebilir. Rulman aşınmasının nasıl tespit edileceğini bilmek, bakım ekiplerine onarımları planlamak, doğru yedek parçayı doğrulamak ve bağlı ekipmanları ikincil hasarlardan korumak için zaman kazandırır.
En güvenilir teşhis yalnızca tek bir belirtiye dayanmaz. Rulman aşınması; çalışma sesi, sıcaklık, titreşim, yağlama durumu, mil hareketi ve erişim mümkün olduğunda doğrudan inceleme yoluyla değerlendirilmelidir. Her kontrol, nedeni daraltır ve aşınmış bir rulmanı yanlış hizalama, balanssızlık, kayış sorunu, elektrik arızası veya proses probleminden ayırt etmeye yardımcı olur.
Normal Çalışmadaki Değişikliklerle Başlayın
Bakım ekipleri çoğu zaman rulman sorunlarını nelerin değiştiğini fark ederek tespit eder. Ekipman operatörleri, kullandıkları makinelerin normal sesini, hissini ve çalışma davranışını bilir. Kademeli bir değişikliği gözden kaçırmak kolay olabilir, ancak bu değişiklik genellikle sorun ciddi hale geldikten sonra alınan tek bir ölçümden daha anlamlıdır.
Uğultu, taşlama, tıklama, gıcırtı veya tiz bir ıslık sesi olup olmadığını dinleyin. Hasarlı bir yuvarlanma elemanı veya yuvarlanma yolu genellikle sert ve tekrarlayan bir ses oluşturur. Aşırı radyal boşluk düşük frekanslı bir uğultuya, hasarlı kafesler ise düzensiz tıklama veya tıkırtıya neden olabilir. Her sesin rulmandan geldiğini varsaymayın. Gevşek muhafazalar, kaplin aşınması, fan teması, kavitasyon ve dişli kutusu hasarı da benzer belirtiler oluşturabilir.
Sesin ne zaman ortaya çıktığına dikkat edin. Hız arttıkça yükselen bir ses, dönen bir bileşen sorununa işaret edebilir. Yük altında değişen ses; rulman hasarına, yanlış hizalamaya veya yetersiz yağlamaya işaret edebilir. Belirti ortaya çıktığında hız, yük, sıcaklık ve makinenin yakın zamanda bakımdan geçip geçmediği dahil olmak üzere çalışma koşullarını kaydedin.
Anormal Rulman Sıcaklığını Kontrol Edin
Özellikle makinenin bilinen normal çalışma değerleri varsa, ısı rulman sorunlarının en belirgin erken göstergelerinden biridir. Şüpheli yatak gövdesini benzer ekipmanlarla veya aynı varlıktan alınan önceki ölçümlerle karşılaştırmak için kızılötesi termometre ya da termal görüntüleme kamerası kullanın.
Yüksek sıcaklık; yetersiz yağlama, kirlenmiş gres, aşırı gresleme, yanlış iç boşluk, ön yük, yanlış hizalama veya ilerlemiş yüzey hasarının neden olduğu aşırı sürtünmeye işaret edebilir. Dış proses ısısından da kaynaklanabileceğinden, yalnızca yakındaki motor veya makine sıcaklıklarına güvenmek yerine rulman yatak gövdesini ölçün.
Tek bir sayıdan çok eğilim önemlidir. 150°F sıcaklıkta sürekli çalışan bir rulman gövdesi bir uygulamada kabul edilebilirken başka bir uygulamada anormal olabilir. Asıl endişe, belirlenmiş normal sıcaklıktan hızlı bir artış olmasıdır. Yağlama veya yük koşulları kontrol edildikten sonra sıcaklık yükselmeye devam ederse, hızlıca bir inceleme ya da değişim planlayarak riski azaltın.
Aşırı Yağlamaya da Dikkat Edin
Daha fazla gres her zaman daha iyi değildir. Aşırı yağlama gresi çalkalar, ısı oluşturur ve yağlayıcıyı keçelerin dışına itebilir. Elektrik motorlarında fazla gres motorun içine ilerleyerek ek bakım sorunları yaratabilir.
Mümkün olduğunda ekipman üreticisinin yağlama aralığına ve miktarına uyun. Belgeler eksikse, her makineye standart miktar uygulamak yerine yağlama kararlarını rulman boyutuna, hıza, çalışma ortamına ve gres türüne göre verin.
Rulman Aşınmasını Doğrulamak İçin Titreşim Verilerini Kullanın
Titreşim analizi, görünür hasar oluşmadan önce rulman kusurlarını tespit etmenin en etkili yollarından biridir. İvmeölçerler ve rota tabanlı izleme araçları; iç bilezik, dış bilezik, yuvarlanma elemanları ve kafesle ilişkili frekansları belirleyebilir. Bu sayede teknisyen, ekipman hizmette kalırken gelişmekte olan bir kusuru tespit edebilir.
Rulman hasarının erken aşamaları genellikle ilk olarak yüksek frekanslı titreşimde veya zarf verilerinde görülür. Hasar ilerledikçe genel titreşim artabilir ve makine duyulabilir bir ses çıkarmaya başlayabilir. Tek başına titreşim artışı rulman aşınmasını kanıtlamaz. Balanssızlık, gevşeklik, eğilmiş miller, yumuşak ayak ve yanlış hizalama da titreşim seviyelerini artırabilir.
Yararlı bir teşhis için mevcut ölçümleri temel değerlerle karşılaştırın ve titreşim spektrumunu inceleyin. Bilinen rulman kusur frekanslarındaki tekrarlanan darbeler, genel hızdaki artıştan çok daha güçlü kanıt sağlar. Rulman parça numarası, mil hızı ve geometrisi biliniyorsa tanılama yazılımı beklenen kusur frekanslarını hesaplayabilir.
Resmî bir titreşim programı olmayan tesisler bile basit trend takibinden yararlanabilir. Ölçümleri aynı ölçüm noktasından, yönden, çalışma hızından ve yükten kaydedin. Tutarlılık, planlı bir duruşa kadar rulmanın hizmette kalıp kalamayacağına karar verirken verileri daha yararlı hale getirir.
Yağlayıcıyı ve Keçeleri İnceleyin
Gres ve yağ, rulman çıkarılmadan önce rulmanın içinde neler olduğunu gösterebilir. Servis sırasında renk değişimine, metal parçacıklarına, sertleşmiş grease, su kirlenmesine veya yanık kokusuna bakın. Koyulaşmış gres, oksidasyona veya aşırı ısınmaya işaret edebilir. Kumlu bir doku içeri giren kiri, metalik kalıntılar ise yuvarlanma yolu veya yuvarlanma elemanı hasarını gösterebilir.
Keçeleri, siperleri, labirentleri ve yatak gövdesi kapaklarını hasar açısından kontrol edin. Arızalı bir keçe; nemin, tozun, yıkama kimyasallarının veya proses kirleticilerinin rulmana girmesine izin verir. Birçok endüstriyel uygulamada aşınmanın temel nedeni normal yorulma değil, kirlenmedir.
Yağla yağlanan sistemler ek dikkat gerektirir. Yağ seviyesini, viskoziteyi, su içeriğini ve parçacık kirlenmesini izleyin. Düşük yağ seviyesi rulmanı yağsız bırakabilirken aşırı yüksek yağ seviyesi çalkalanmayı ve sıcaklığı artırabilir. Bir yağ numunesinde yüksek seviyede demirli kalıntı varsa, makineyi tam kapasiteyle çalıştırmaya döndürmeden önce rulmanı, dişlileri ve yağlanan diğer bileşenleri inceleyin.
Mil Boşluğunu, Hizalamayı ve Montaj Koşullarını Kontrol Edin
Aşırı mil hareketi, rulman boşluğunun aşındığını gösterebilir; ancak bu durum ekipman tasarımına göre değerlendirilmelidir. Ekipman güvenli şekilde kilitlenip etiketlendikten sonra, pratik olduğunda komparatör kullanarak radyal ve eksenel hareketi kontrol edin. Elle hareket ettirmek ciddi gevşekliği ortaya çıkarabilir, ancak erken aşınmayı teşhis edecek kadar hassas değildir.
Ayrıca rulman ömrünü kısaltabilecek koşulları da inceleyin. Yanlış hizalama rulmana düzensiz yükler bindirir ve çoğu zaman yuvarlanma yolunun bir tarafına zarar verir. Gevşek yatak gövdesi geçmesi, dış bileziğin sürünmesine neden olabilir. Gevşek mil geçmesi, iç bilezik yuvasına zarar verebilir. Eğilmiş miller, yumuşak ayak, hatalı kaplin ayarı ve çok yüksek kayış gerginliği rulman benzeri belirtiler oluşturabilir veya gerçek rulman aşınmasını hızlandırabilir.
Yataklı rulmanlarda gövdeyi, kilitleme bileziğini, setskurları, adaptör kovanını ve montaj cıvatalarını inceleyin. Elektrik motorlarında, değişken frekanslı sürücüler kullanıldığında mil akımı hasarını kontrol edin. Yuvarlanma yollarındaki elektrik oluklanması belirgin desenli bir yüzey oluşturabilir ve hızla gürültü ve titreşim sorunlarına yol açabilir.
Doğrudan İnceleme Neleri Ortaya Çıkarabilir?
Bir rulman çıkarıldığında yuvarlanma elemanlarını, yuvarlanma yollarını, kafesi, keçeleri ve yuvasını dikkatlice temizleyip inceleyin. Çukurlaşma, çizilme, brinelleşme, pullanma, renk değişimi, korozyon, çatlamış kafesler ve sürünmeden kaynaklanan parlatılmış bölgeleri arayın.
Pullanma veya yüzey parçalanması yorulma hasarını gösterir ve genellikle değişimin gerekli olduğu anlamına gelir. Brinelleşme; darbe yüklerinden, hatalı montajdan veya sabit durumdayken oluşan titreşimden kaynaklanabilir. Yakındaki makinelerden gelen titreşime maruz kalan bekleme ekipmanlarında sahte brinelleşme yaygındır. Korozyon, nem girişine veya kötü depolama koşullarına işaret eder. Mavi ya da kahverengi renk değişimi aşırı ısınmaya işaret edebilir; ancak bunun çalışma sırasında mı yoksa önceki sökme işlemi sırasında mı oluştuğunu doğrulayın.
Bir rulman yalnızca elle serbestçe döndüğü için yeniden kullanmayın. Hasarlı bir rulman düşük hızda ve yüksüzken düzgün hissedebilir, ancak hizmette hızla arızalanabilir. Çıkarıldıktan sonra, özellikle temel neden tamamen düzeltilmemişse, çoğu rulman yeniden takılmak yerine değiştirilmelidir.
Rulmanı Ne Zaman Değiştireceğinize Karar Verin
Şiddetli gürültü, yükselen sıcaklık, görünür hasar, aşırı boşluk, metal parçacıklarıyla dolu gres veya ilerlemiş bir kusuru gösteren titreşim varsa genellikle derhal değişim yapılması gerekir. Makine kritik bir prosesi destekliyorsa, orta düzeyde ancak doğrulanmış bir eğilim bile belirtiler şiddetlenmeden önce değişimi haklı çıkarabilir.
Değişim kararı ayrıca makinenin kritikliğine, yedek parçanın bulunabilirliğine, duruş aralıklarına ve ikincil hasar riskine bağlıdır. Kritik olmayan bir konveyördeki küçük bir rulman bir sonraki planlı duruşa kadar izlenebilir. Üretim açısından kritik bir motoru, pompayı, iş milini veya dişli kutusunu destekleyen bir rulmanın, bozulmanın ilk doğrulanmış belirtisinde değiştirilmesi gerekebilir.
Sipariş vermeden önce rulmanın tam parça numarasını, ölçülerini, iç boşluğunu, sızdırmazlık tipini, yağlama gereksinimlerini ve özel özelliklerini doğrulayın. Daha eski makinelerde orijinal rulman kullanım dışı kalmış olabilir veya takılı parça önceki bir onarım sırasında farklı bir parçayla değiştirilmiş olabilir. Used Industrial Parts, tam yedek parça ihtiyacının zaman açısından kritik bir onarım oluşturduğu durumlarda bakım ve satın alma ekiplerinin yeni, kullanılmış ve bulunması zor endüstriyel bileşenleri tedarik etmesine yardımcı olabilir.
Bir Sonraki Rulman Arızasını Önleyin
Nedeni düzeltilmeden rulmanı değiştirmek arızanın tekrarlanmasına neden olur. Montaj uygulamalarını, yağlama aralıklarını, kirlenme kontrolünü, hizalama prosedürlerini, mil ve yatak gövdesi geçmelerini, çalışma yükünü ve depolama koşullarını gözden geçirin. Kuvveti yalnızca takılan bileziğe uygulayan doğru montaj araçlarını kullanın. Montaj kuvvetini asla yuvarlanma elemanları üzerinden aktarmayın.
Erken izlenen bir rulman genellikle planlı bir bakım işidir. Kilitlenene kadar göz ardı edilen bir rulman; hasarlı bir mile, yatak gövdesine, kapline, motora veya dişli kutusuna dönüşebilir. Basit durum kontrollerini rutin turlara dahil edin, değişimleri trend olarak takip edin ve onarım hâlâ sizin kontrolünüzdeyken harekete geçin.
